Kongsbndi hevur heila oyggj


Lkka og Bjrn Patursson, kongsbndene p Koltur (Foto: Thomas Bech)  

Oyggin Koltur er minst av oyggjunum Froyum, sum flk br , einans 2,5 km2 og eingin vegur. Oyggin hevur ngv rkidmi, sum kongsbndahjnini duga at draga sr gagn r. Saman vi 170 seyum, 30 neytum, hundi og hsnum liva tey eitt friarligt lv samsvari vi nttrligu umsturnar, eru huga samfelagsviurskiftum og taka bldliga mti llum, sum vilja sggja hugnaligu oynna.  

Aftrat t sum seyahaldi og neytahaldi kastar av sr, hava tey eitt vet av inntku av feraflki. Tey eru tey einastu, sum reka garin vistfriliga. Seyurin gongur haganum alt ri uttan serliga hjlp. Koltur er btt tveir hagapartar, annar er norari partrur og hin er syri.


Vrane gr inngjerda mens dei ventar p desember d dei slepp ut til syene i utmarka (Foto: Thomas Bech)  

 

haganum alt ri
Ein grtgarur btir hagan sundur niara, har neytini ganga, og ovara, har seyurin gongur. Seyurin gongur bnum vetrarhlvuna, men verur rikin hagan eina fer mai, so at grasi fr fri til sltturin. Kirkjugarurin, sum er laaur vi grti, er lagdur eitt sindur burtur fr, so hann ikki tekur plss av bnum. Burin verur sligin eina fer og grasi verur balla 50 kg. ballingar. Teir eru vetrarfur hj neytunum og hj verunum, ta t teir vera havdir inni og mguliga til sey, sum av einihvrjari orsk verur tikin inn nakrar dagar.

Tey missa einstakar seyir, helst av t, at hann dettur oman, t hann tliga vri leitar sr eftir frskum nlum, har illa er komandi. Ravnurin kann vera ein httan mti smlombum. Men eru rnar vl fyri, eru tr sum oftast frar fyri at verja sni smu. Missurin er ikki meira enn 0 6 seyir um ri r einum flokki sum tilsamans vi lombum er umlei 350 tali.

  
Rkt vi fyribyrging
Koltri eru 6 7 brundseyir til 170 r. Brundarnir ganga innigyrdum bi, og vera mguliga settir inn november mna, so teir ikki fara til stroks. Um heysti fa teir skoytisfur, so teir eru vl fyri til brundtina. Teir vera sleptir t til rnar fyrst desember mna. T i brundtin er av fyrst januar, verur brundseyurin tikin inn r haganum. Men trupult kann vera at fa fatur teimum.

Av t at beiti ikki er so gott norara parti oynni, verur seyma fyri gimbrarnar,  men tr syra  parti lemba rsgamlar

Vanligt er um alt landi at seyma fyri, so at gimbrar ikki vera kvidnar.

Ta er banna at flyta sey millum oyggjar fyri at byrgja fyri smittandi sjkum sum ridluskria, men eftir sum Koltur er ein oyggj vi bert einari skipan, hava Lkka og Bjrn loyvi at seta tilfluttan sey vi eftir umskn fr Landsstrinum.
   


Den sraustlige spissen av Koltur med Hestur i bakgrunnen (Foto: Thomas Bech)

 

Ormur, men ikki trupulleikar vi lembing
Lkka og Bjrn reka garin vistfriliga. Er trvur heilivgi, gevur djralknin bo um ta, og ta hevur veri neyugt hvrt r. T verur allur seyurin rikin saman og vigjrdur mti ormi, brstt og blstt ul. 12. aprl.

Lembingin byrjar seinast aprl, og aloftast gongur lembingin vl. T eru Lkka og Bjrn ngv haganum lembingartini, so tey kunnu fylgja vi stuni.

Fyrr vru lombini marka oyruni vi knvi, men ta hava tey lagt av, t tey eru einastu eigarar.
 

Ullin lti verd
Seyurin verur royttur seinast juni. Ltil prsur fst fyri ullina, men neyugt er at royta kortini. mongum bygdum brenna tey ullina, men bndahjnini Koltri vilja helst, at hon kemur til hldar og selja hana, har tey fa frgasta prsin, sjlvt um rtkan er lti meira enn fyri fraktkostnain. T i tey royta seyin, geva tey lombunum heilivg mti brstt og blstt.
 

Menningin
Skururin verur tikin mijan oktober, og t er strarbeii fyri. Eini tjgu flk, familja og vinir, koma t at hjlpa. Fyrst verur allur seyurin rikin saman, og ta, sum skal sleppast, verur merkt.

Hagin er bttur tvey, og hugt verur eftir, hvrjum haga hvr r gongur , so eitt hskandi tal av sleppingarlombum verur hvrjum haga. Hugt verur sera vl eftir, so bert tey bestu lombini vera slept. Tey vera so merkt vi plastmerki. Ta hevur stran tdning, at sleppingarlombini vera slept t saman vi mammuni, so tey finna aftur fylgi og stai, har tey vanliga eru.
 

Selja kjti sjlv
Hvrt lambskrov vigar mial 18- 20 kg, og skururin er ul. eitt lamb rina, tvs 170 lomb. Lombini vera flett vi ullini , og skinni verur salta, og vera seld trggjar vikur seinri. Eingin vinningur er at selja skinnini, men sum vi ullini er betri at sleppa av vi tey enn at brenna tey.

Krovini vera seld til privat viskiftaflk. Ta er ikki neyugt at marnaarfra, t Lkka og Bjrn hava ngv fst viskiftaflk. Krovini vera seld fyri 52 kr. kg umframt mvg. Flestu keypararnir vilja heldur, at krovini hanga Koltri, t tey har fa ein gan smakk. Ein triingur av krovunum hongur trggjar vikur, og tveir triingar hanga til desember. Alt eftir hvussu leingi krovini hanga, vera tey til fra ymsar rdrttir: feskt kjt, rst, turt og skerpikjt.

Bndahjnini Koltri vilja fegin nta alt av seyinum, so tey halda fast vi vanarnar at gera blmr, og hvdini eru framvegis vl dmd, men verri er at sleppa av vi restina av avrounum.

 


Skotsk hglandsfe p Koltur (Foto: Thomas Bech)
 

Skotsk hlandsneyt
Aftrat seyinum hava Lkka og Bjrn neyt av slagnum skotsk hlandsneyt. Tey keyptu 12 kr og 2 oksar 1999. Tey valdu hetta slagi, t ta er ltt at hava, ganga ti alt ri og hska vl at hava har ti. Tey eru spk, og feraflki dmar vl at sggja tey. Klvarnir vera dripnir 28 mnair gamlir, og t eru tr ttarli av neytum alla tina Koltri. Naka av kjtinum verur selt privat, men meginparturin verur seldur til Hotell Froyar Trshavn, og er hetta kjti ein vl dmdur hvurttur matskrnni.
 


Koltur med Streymy i bakgrunnen og Hestur til hgre (Foto: Thomas Bech)

 

Lvi Koltri
Hjnini Lkka og Bjrn Patursson, sum bgva oynni Koltur Froyum, hava sjlv lagt eina framtartlan fyri oynna. henni eru hugskot um, hvussu oyggin kann endurreisast og livna, samstundis sum fornfriligu og mentanarligu virini vera varveitt.

Hesar framtartlanir eru lagdar saman vi hugablkum og serknum kinum. Lkka og Bjrn Patursson ynskja eisini, at oyggin verur betri atkomandi fyri feraflk.

Koltur er long og sml, og er  Kolturshamar hgst - 477 m- vi steyrrttum bergi tnyringssuni. Syri partur er rttiliga sltt lglendi. Lgst er hon um mijuna.
 


Klassisk silhuett av Koltur sett fr Streymy (Foto: Sheep-Isle)

 

Egnar tlanir
Vera tlanirnar til naka, fr oyggin stran tdning, ikki bara fyri Froyar, men eisini fyri norurlendsku menningarsguna. T fara sggjast einum stai: lending og neyst, seths, sodnhs, hjallur, grths, hvanngarur, og fr hsum: beiti, akrar, bur, grtgarur og hagi. Bjrn hevur eisini ein dreym um at kunna brka ta gomlu bygdina til at varveita froysk hsdraslg. Alt hesi oyggj vi vakrari nttru, yjandi fuglalvi og plantuvkstri er varveitt upp til okkara t. Ein fer higar, sum seyurin hevur merkt nttruna yvir 1000 r, her flki er bltt og jarbundi, er ein uppliving.
 

Gamalt akurlendi og beiti
Garurin og oyggin geva eina serstakliga ga mynd av gamla samfelagnum og eldri froyskari mentan, t tey hava veri varin vi at reka garin, sum ntin ger. Velti burin innan fyri bgararnar er nokkso strur, um eini 12 hektarar, sum er veltur smalar teigar, i fylgja hallinum, so vatni sleppur burtur. Ein strur partur av hesum er veltur sum kornveltur, og er hetta strsta varveitta kornlendi, sum er eftir Froyum dag. Uttan fyri bgarin er tann tdningarmikli hagin. Og um alla oynna sst farvegur eftir t stri, sum undanfarin ttarli lgdu fyri at fa mest mguligt burtur r jararbrkinum vi ongum maskinamboum.

Seyahaldi var rkt oynni tey rini, eingin bi har, so sannlkt er, at seyahald hevur veri Koltri uttan hald minsta lagi 1000 r.
 

 
Utflyttargarden Norri i Geri der Lkka og Bjrn bur (Foto: Thomas Bech)

 

Bseting og frflyting
Fr fyrstu t, flk hava bsett seg Koltri, hevur jararbrk og trur vi opnum bti veri tilverugrundarlagi. Oyggin hoyrdi til biskupin Kirkjub fr mildini fram til trbtina, og jararbkini fr 1584 eru tveir garar Koltri, bir kongsgarar.

T bara sjvegis samband var vi oynna, og ofta illa komandi t um veturin fyri veur, gjrdi samfelagsbroytingin seinra helming seinastu ld, at raksturin av grunum var ikki hskandi longur. Festibrvi var lati inn til jararri, og seinastu flkini fluttu av oynni 1990. Hsini stu n tm, og eftir vru seyurin, fuglurin og spkilsini, sum hvdu oynna frii, til Lkka og Bjrn tku yvir 1994.
 

Feraflk
Koltri eru gamlir bygningar, sum hava sguligt viri, har er vakurt, gur grur, ngvur fuglur og ein vkur fjra, og t er oyggin hugaverd at vitja. Onga arar stair Froyum finnur t so spilt og reint landslag r fjalli fjru. oynni er hvrki rotta ella ms, og fuglurin er spakur. Higartil hava nstan bara froyingar vitja oynna, t. d. eini 20- 30 flk ein tferardag av og . T er Bjrn feraleiari og sigur flki fr  gamla bndasamfelagnum og bygningunum, og Lkka ger feraflkunum gan mat, sum er sera vl dmdur.
 
 

Umvling krevur pening
ll hsini Koltri eru fria, og ta liggur Lkku og Bjrn at halda tey. Ta er strevi arbeii og kostnaarmiki at vla um gomul flagtk, og eingin peningastuul er jttaur til hesar skyldur. Berar skyldur og httanir er ikki gur politikkur, sigur Bjrn, og leggur aftrat, at eingin mguleiki er at fa eykainntku til hesar skyldur, t vit bgva Koltri. Tbetur hevur landstrismaurin vi landbnaarmlum herfyri tiki byrgd og hevur jtta naka av peningi sum eina fyrstuhjlp til umvling, n vit hava havt byrgdina her 11 r.

 


 Jonhein Trondheim og Veronika Seim Bech nyt Lkka og Bjrn sine spesialitetar fr Koltur (Foto: Thomas Bech)  

 

Lvi oyioyggj
Allar vetrarmnairnar er tyrlan einasta samband og r oynni, hon flgur trggjar ferir um vikuna, um lkindi eru. Summarmnairnar fr mai til oktober ferast Lkka og Bjrn aftur og fram vi egnum bti, t i lkindi eru. Dturnar bar og ommu- og abbabrn vitja ofta oynna.

Varliga spyrja vit, hvussu er at bgva toyggj so einsamll.

Her regnar lka illa sum alla ara stani Froyum. Av og ber ikki til at koma til fundir o. a. vegna veur. Men ta tyngsta er, at ta er ngv drgvari at koma ml vi llum tlanum og dreymum, sum vit settu okkum fyri, t i vit tku vi garinum, sigur Bjrn.

Men Lkka og Bjrn trvast Koltri: - Vit valdu sjlv at fara t higar, og vit hvdu heldur ikki ov gar vnir, t trvast vit. Og so leingi, vit lta frameftir og hava heilsuna, er bara at halda , siga Lkka og Bjrn.

Ja, her er gott at vera, smlist Lkka, sum hevur ligi veurfst einsamll samfullar fjrtan dagar. T rur um ikki at vera myrkardd, t ta sigst, at 26 spkilsi eru oynni.

Veronika Seim Bech

veronikaseim@yahoo.co.uk

 
Du kan lese meir om Koltur (prv deg p frysk eller velg dansk), samt kontakte familien Patursson via nettstaden  www.koltur.com